ഉയരാനായി കുനിയുക: പാദസ്പർശത്തിന്റെ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ശക്തി

ഉൾക്കാഴ്ച നമ്പർ 19
രചയിതാവ്: മാണി സ്കറിയ, പിഎച്ച്.ഡി.
പ്രൊഫസർ എമെരിറ്റസ്, ടെക്സസ് എ&എം–കിംഗ്സ്വിൽ
“മരത്തിൽ ഫലം നിറയുമ്പോൾ ശാഖ താഴേക്കു വളയുന്നു.” – ഭാരതീയ പഴമൊഴി
ഒരാളുടെ പാദങ്ങൾ തൊട്ടുവന്ദിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിക്കു പിന്നിൽ വലിയ സാംസ്കാരികവും ശാസ്ത്രീയവും ആത്മീയവുമായ പ്രാധാന്യമുണ്ട് — വിനയത്തിലും ആദരവിലും ആഴത്തിൽ വേരൂന്നിയ ഒരു ചേഷ്ടയാണത്. ചൈനയിലെ കൗടൗ (kowtow), ജപ്പാനിലെ കുമ്പിടൽ, ആഫ്രിക്കയിലെ മുട്ടുകുത്തൽ ആചാരങ്ങൾ എന്നിങ്ങനെ വിവിധ നാഗരികതകളിലെ സമാനതകൾ ഇത് പരിശോധിക്കുന്നു — വൈവിധ്യമാർന്ന സമൂഹങ്ങൾ വിനയത്തിന്റെ ശാരീരിക ചേഷ്ടകളിലൂടെ എങ്ങനെ ആദരവ് പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു എന്ന് ഇത് വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.
________________________________________
വാക്കുകളില്ലാതെ സംസാരിക്കുന്ന ചേഷ്ട
ഭാരതത്തിലുടനീളം വിവാഹവേദികളിലും ക്ഷേത്രങ്ങളിലും കുടുംബസംഗമങ്ങളിലും പരിചിതമായ ഒരു രംഗം അരങ്ങേറുന്നു.
ഒരു ചെറുപ്പക്കാരൻ ഒരു മുതിർന്നയാളുടെ പാദങ്ങൾ തൊടാൻ താഴ്ന്നു കുനിയുന്നു. ചിലപ്പോൾ മുതിർന്നയാൾ അത് തടഞ്ഞ്, പുഞ്ചിരിയോടെ അവരെ എഴുന്നേൽപ്പിക്കുന്നു. മറ്റു ചിലപ്പോൾ, കൈപ്പത്തികൾ നിലം തൊടുന്നു, ശിരസ്സ് കുനിയുന്നു, ആ നിമിഷം നിശ്ശബ്ദതയിൽ പൂർണ്ണമാകുന്നു.
ചരണസ്പർശം, അഥവാ “പാദം തൊടൽ” എന്ന ഈ ചെറിയ പ്രവൃത്തി ശ്രേണീബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ളതല്ല. അത് വിനയത്തെയും ബന്ധത്തെയും തുടർച്ചയെയും കുറിച്ചുള്ളതാണ്. ആ ഒരൊറ്റ ചലനത്തിൽ, ഒരു വാക്കുപോലും ഉരിയാടാതെ, ജ്ഞാനം ഒരു തലമുറയിൽനിന്ന് അടുത്തതിലേക്ക് കൈമാറപ്പെടുന്നു.
ഈ ചേഷ്ടയുടെ അർത്ഥവും ഉത്ഭവവും
പ്രാചീന സംസ്കൃതഗ്രന്ഥങ്ങളിൽ ഈ പ്രവൃത്തിയെ പ്രണാമം എന്നു വിളിക്കുന്നു — അക്ഷരാർത്ഥത്തിൽ, ആദരവോടെയുള്ള നമസ്കാരം. ഇതിനകം താണ്ടിയ പാതയെ പ്രതീകവൽക്കരിക്കുന്ന മുതിർന്നയാളുടെ പാദങ്ങൾ പവിത്രഭൂമിയായി മാറുന്നു. ഈ ചേഷ്ട അഹന്തയെ അലിയിച്ചുകളയുകയും അനുഗ്രഹങ്ങളെ ക്ഷണിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു — ആശീർവാദം എന്നറിയപ്പെടുന്ന സന്മനസ്സിന്റെ അദൃശ്യപ്രവാഹം.
ആചാരത്തിനപ്പുറം, ഇതൊരു സാർവ്വലൗകിക സത്യമാണ്: അഹങ്കാരം അവസാനിക്കുന്നിടത്താണ് പഠനം ആരംഭിക്കുന്നത്.
ഒരു വ്യക്തിപരമായ ചിന്ത: അസ്വസ്ഥതയിൽനിന്ന് വ്യക്തതയിലേക്ക്
രണ്ടു പതിറ്റാണ്ടുകൾക്കു മുൻപ്, ആരെങ്കിലും മറ്റൊരാളുടെ പാദം തൊടുന്നതു കാണുമ്പോഴെല്ലാം എനിക്ക് അസ്വസ്ഥത തോന്നിയിരുന്നു എന്ന് ഞാൻ സമ്മതിക്കണം. ഞാൻ അങ്ങനെ ചെയ്യുന്നത് — പ്രത്യേകിച്ച് പൊതുസ്ഥലത്ത് — എനിക്ക് സങ്കൽപ്പിക്കാൻ പോലും കഴിഞ്ഞിരുന്നില്ല. ഒരുപക്ഷേ അത് അഹന്തയായിരുന്നിരിക്കാം; അല്ലെങ്കിൽ പാരമ്പര്യത്തിനും ആധുനിക ആഗ്രഹങ്ങൾക്കുമിടയിൽ കുടുങ്ങിയ ഒരു അപകർഷതാബോധത്തിൽനിന്നു ജനിച്ച നിശ്ശബ്ദമായ ഒരസ്വസ്ഥതയായിരുന്നിരിക്കാം.
അക്കാലത്ത്, നാം എത്രത്തോളം പാശ്ചാത്യരോ സ്വതന്ത്രരോ ആയി കാണപ്പെടുന്നു എന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു അന്തസ്സ് അളക്കപ്പെട്ടിരുന്നത്. ആരുടെയെങ്കിലും മുന്നിൽ കുനിയുന്നത് പഴഞ്ചനായി തോന്നി. എന്നാൽ വർഷങ്ങൾ കടന്നുപോയപ്പോൾ ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു: വിനയം നമ്മെ ചെറുതാക്കുന്നില്ല — അത് നമ്മെ വലുതാക്കുന്നു.
ഇന്ന്, ഞാൻ ജനിച്ച നാടായ ഭാരതത്തെ നോക്കുമ്പോൾ, രൂപാന്തരം പ്രാപിച്ച ഒരു ദേശമാണ് ഞാൻ കാണുന്നത്. സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തരം പ്രതിസന്ധികളോടു പൊരുതിയ ഒരു രാഷ്ട്രത്തിൽനിന്ന്, ആത്മവിശ്വാസവും സർഗ്ഗാത്മകതയുമുള്ള, ഉയർന്നുവരുന്ന ഒരു ആഗോളശക്തിയായി അത് മാറിയിരിക്കുന്നു. ഈ സമൃദ്ധിയുടെ നിലയിൽനിന്നു നോക്കുമ്പോൾ, ഒരാളുടെ പാദം തൊടുന്നതിന് പുതിയൊരു സൗന്ദര്യമുണ്ട്.
കാരണം, ഒരു രാഷ്ട്രമോ — ഒരു വ്യക്തിയോ — അരക്ഷിതാവസ്ഥയെ മറികടന്നു വളരുമ്പോൾ, കുനിയുന്നത് കീഴടങ്ങലിന്റെയല്ല, കുലീനതയുടെ മുദ്രയായി മാറുന്നു.
“വിനയം ദൗർബല്യത്തിന്റെ നിഴലല്ല; അത് കരുത്തിന്റെ സൂര്യപ്രകാശമാണ്.” – ഡോ. മാണി സ്കറിയ
അഹന്തയുടെ തകർച്ച
നാം ചുമക്കുന്ന ഏറ്റവും സങ്കീർണ്ണമായ മിഥ്യയാണ് അഹന്ത. അത് മനുഷ്യർക്കിടയിലും തലമുറകൾക്കിടയിലും രാഷ്ട്രങ്ങൾക്കിടയിൽ പോലും മതിലുകൾ പണിയുന്നു. ആ മതിൽ തകർക്കാൻ മനുഷ്യരാശിക്കുള്ള ഏറ്റവും ലളിതമായ മാർഗ്ഗങ്ങളിലൊന്നാണ് ഒരാളുടെ പാദം തൊടൽ.
ശരീരം കുനിയുന്നു; എന്നാൽ യഥാർത്ഥത്തിൽ കുനിയുന്നത് “ഞാൻ” എന്നു പറയുന്ന സ്വത്വമാണ്.
ആ ചെറിയ നമസ്കാരം നാം വലിയൊന്നിന്റെ ഭാഗമാണെന്ന് നമ്മെ ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്നു — സ്നേഹത്തിന്റെയും പഠനത്തിന്റെയും ജീവന്റെ തന്നെയും ഒരു പരമ്പര.
അഹന്ത തകരുമ്പോൾ ഉള്ളിലേക്കു കടന്നുവരുന്നത് വെളിച്ചമാണ്. വീടുകൾ മുതൽ പാർലമെന്റുകൾ വരെ ലോകം ഈ വിനയകല പഠിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, തർക്കങ്ങൾ കുറയുകയും പരസ്പരധാരണ വർദ്ധിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു.
ആത്മീയ സമാന്തരം: ഗുരു ദാസനാകുമ്പോൾ
വിശ്വാസങ്ങളിലൂടെയും നൂറ്റാണ്ടുകളിലൂടെയും, വിനയം എന്നും മഹത്വത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ മുദ്രയായിരുന്നു. യോഹന്നാന്റെ സുവിശേഷത്തിൽ, യേശുക്രിസ്തു മുട്ടുകുത്തി തന്റെ ശിഷ്യന്മാരുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകുന്നു — വിസ്മയിപ്പിക്കുന്ന സമത്വത്തിന്റെ ഒരു ചേഷ്ട. അവിടുന്ന് അവരോടു പറയുന്നു: “നിങ്ങളുടെ കർത്താവും ഗുരുവുമായ ഞാൻ നിങ്ങളുടെ പാദങ്ങൾ കഴുകിയെങ്കിൽ, നിങ്ങളും പരസ്പരം പാദങ്ങൾ കഴുകേണ്ടതാണ്.”
ആ നിമിഷം നേതൃത്വത്തെ പുനർനിർവ്വചിച്ചു. ദൈവികത സാധാരണക്കാരന്റെ മുന്നിൽ മുട്ടുകുത്തി; അധികാരമല്ല, സേവനമാണ് വിശുദ്ധിയുടെ അടിത്തറ എന്ന് അത് തെളിയിച്ചു.
ഇന്നും, എല്ലാ പെസഹാ വ്യാഴാഴ്ചയും മാർപ്പാപ്പമാർ ഈ ആചാരം തുടരുന്നു — തടവുകാരുടെയും അഭയാർത്ഥികളുടെയും ദരിദ്രരുടെയും പാദങ്ങൾ കഴുകിക്കൊണ്ട്. അതേ ശാശ്വതസത്യമാണ് അവിടെ മുഴങ്ങുന്നത്: മറ്റൊരാൾക്കുവേണ്ടി ഒരാൾക്ക് എത്രത്തോളം താഴ്ന്നു കുനിയാനാകും എന്നതിലാണ് മഹത്വം അളക്കപ്പെടുന്നത്.
ഭാരതത്തിന്റെ ചരണസ്പർശം അനന്യമാണെങ്കിലും, അതിന്റെ ചൈതന്യം നാഗരികതകളിലുടനീളം പ്രതിധ്വനിക്കുന്നു.
നാം വിനയത്തോടെ കുനിയുമ്പോൾ, നമ്മുടെ ഉള്ളിലെ ദൈവികത മറ്റൊരാളിലെ ദൈവികതയെ വണങ്ങുന്നു. ആ പവിത്രനിമിഷത്തിൽ മുതിർന്നവരോ യുവാക്കളോ ഇല്ല, ഗുരുവോ ശിഷ്യനോ ഇല്ല – ആദരവിൽ സംഗമിക്കുന്ന ആത്മാക്കൾ മാത്രം.