രണ്ട് അത്താഴമേശകൾ

ഉൾക്കാഴ്ച നമ്പർ 10

“ചിലപ്പോൾ ശാസ്ത്രവിപ്ലവങ്ങളുടെ വേരുകൾ കണ്ടെത്തുന്നത് ഏറ്റവും അപ്രതീക്ഷിതമായ ഇടങ്ങളിലാണ്.”

രചയിതാവ്: മാണി സ്കറിയ, പിഎച്ച്.ഡി.
പ്രൊഫസർ എമിരിറ്റസ്, ടെക്സസ് എ&എം–കിംഗ്സ്‌വിൽ
പ്രസിഡന്റ് & സിഇഒ, യുഎസ് സിട്രസ്
തയ്യാറാക്കിയ തീയതി: 2025 സെപ്റ്റംബർ 9

എന്റെ ജീവിതത്തിലെ പതിറ്റാണ്ടുകളിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ, മറ്റെല്ലാറ്റിനെക്കാളും തെളിമയോടെ രണ്ട് അത്താഴമേശകൾ ഓർമ്മയിൽ തെളിഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. തീർത്തും വ്യത്യസ്തമായ രണ്ട് ലോകങ്ങളിലായിരുന്നു അവ ഒരുക്കിയിരുന്നത് — ഒന്ന് ജോർദാനിലെ അമ്മാനിൽ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡറുടെ പ്രൗഢമായ വസതിയിൽ, മറ്റൊന്ന് കോട്ടയം അയമനൂരിലെ എന്റെ സ്വന്തം തറവാട്ടുവീട്ടിൽ. ആയിരക്കണക്കിന് മൈലുകളും വിശാലമായ സാമൂഹിക അന്തരങ്ങളും അവയെ വേർതിരിച്ചിരുന്നെങ്കിലും, എന്റെ ഓർമ്മയിൽ അവ എന്നെന്നേക്കുമായി ബന്ധിതമാണ്; കാരണം, അന്തസ്സിനെക്കുറിച്ചും വിനയത്തെക്കുറിച്ചും സമത്വത്തിന്റെ അർത്ഥത്തെക്കുറിച്ചും അവ രണ്ടും ചേർന്നാണ് എന്നെ പഠിപ്പിച്ചത്.

എനിക്ക് ഇരുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സുപോലും തികയുന്നതിനുമുമ്പാണ് വിശ്വസിക്കാനാവാത്ത ഒരു ക്ഷണം ലഭിച്ചത്. അക്കാലത്ത് എന്റെ അമ്മ അമ്മാനിൽ ജോലി ചെയ്യുകയായിരുന്നു; ഒരു ചെറിയ സന്ദർശനം മാത്രമെന്ന് കരുതിയാണ് ഞാൻ ജോർദാനിലെത്തിയത്. ഇന്ത്യയിൽ, പ്രശസ്തമായ ഇന്ത്യൻ അഡ്മിനിസ്ട്രേറ്റീവ് സർവീസ് (ഐഎഎസ്) പരീക്ഷ ഞാൻ അടുത്തിടെ എഴുതിയിരുന്നു. ഐഎഎസ് പരീക്ഷ ഒരു സാധാരണ പരീക്ഷയല്ല; രാഷ്ട്രത്തിന്റെ പ്രധാന ഭരണാധികാരികളായി സേവനമനുഷ്ഠിക്കേണ്ട യുവതീയുവാക്കളെ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നത് അതിലൂടെയാണ്. അമേരിക്കൻ സാഹചര്യത്തിൽ പറഞ്ഞാൽ, ഒരു ഐഎഎസ് ഉദ്യോഗസ്ഥൻ ഒരു കൗണ്ടി ജഡ്ജിയുടേതിന് സമാനമായ ഉത്തരവാദിത്തങ്ങളോടെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്; ഏതാനും വർഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഭരണത്തിൽ അതിലും ഉയർന്ന പദവികൾ വഹിച്ചേക്കാം.

അന്ന് ജോർദാനിലെ ഇന്ത്യൻ അംബാസഡർ ശ്രീ. അബ്ദുൾ ഗനി ഗോണി ആയിരുന്നു—കാശ്മീരിൽ നിന്നുള്ള ആദരണീയനായ വ്യക്തിയും പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ രാഷ്ട്രീയ നിയമനം ലഭിച്ചയാളും. എങ്ങനെയോ, പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കേണ്ട എന്തോ ഒന്ന് അദ്ദേഹം എന്നിൽ കണ്ടു. തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ എനിക്കറിയാം, അത് വലിയ നേട്ടങ്ങൾ കൊണ്ടായിരുന്നില്ല — അക്കാലത്ത് എനിക്ക് അങ്ങനെയൊന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. എന്റെ യൗവനം, വിനയമുള്ള സ്വഭാവം, ഊർജ്ജസ്വലത, ഉത്സാഹത്തോടും ആത്മാർത്ഥതയോടും കൂടി ഞാൻ കൊണ്ടുനടന്ന പൊതുവിജ്ഞാനം — ഇത്രമാത്രം. ആ ചെറിയ ഗുണങ്ങൾ മതിയായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന് എന്നോട് ദയ കാണിക്കാനും തന്റെ അത്താഴമേശയിലേക്ക് ക്ഷണിക്കാനും.

ആ സായാഹ്നത്തിൽ, വെറും അരഡസൻ പേർ മാത്രമുള്ള ഒരു മേശയ്ക്കരികിൽ ഞാൻ ഇരുന്നു; പക്ഷേ അവരുടെ പദവിയുടെ ഭാരം അതിബൃഹത്തായിരുന്നു. അവരിൽ ഒരാൾ ഇന്ത്യയുടെ ഏറ്റവും ഉന്നതനായ ആണവശാസ്ത്രജ്ഞൻ ഡോ. രാജാ രാമണ്ണ ആയിരുന്നു—പ്രധാനമന്ത്രി ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ കാലത്ത് രാജ്യത്തിന്റെ ആദ്യ ആണവസ്ഫോടനത്തിന് നേതൃത്വം നൽകിയ വ്യക്തി. കേരളത്തിൽ നിന്നുള്ള ഒരു ചെറുപ്പക്കാരനായ എനിക്ക് ഇത് വെറുമൊരു ഭക്ഷണമായിരുന്നില്ല — എന്റെ ആദ്യത്തെ ഔദ്യോഗിക അത്താഴം, ഔപചാരികമായ ഒരു സദസ്സിൽ ആദ്യമായി ഫോർക്കും കത്തിയും സ്പൂണും ഉപയോഗിച്ച അവസരം, ചരിത്രത്തിലേക്ക് കാലെടുത്തുവച്ചതായി എനിക്ക് തോന്നിയ നിമിഷം.

ആ സായാഹ്നം എന്നിൽ ഒട്ടേറെ മുദ്രകൾ പതിപ്പിച്ചു, എന്നാൽ ഒരു സംഭവം മറ്റെല്ലാറ്റിനെക്കാളും തിളങ്ങിനിൽക്കുന്നു.

ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയിൽ ജോലി ചെയ്യുന്ന ഇന്ത്യൻ വംശജനായ ഒരു ഉദ്യോഗസ്ഥൻ മേശയ്ക്കരികിലുള്ളവർക്ക് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തി. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാക്കുകൾ എന്നെ ഞെട്ടിച്ചു: “ഞാൻ ഇന്നയാളാണ്, എന്റെ ശമ്പളം ഒന്നരലക്ഷം യുഎസ് ഡോളറാണ്.” നയതന്ത്ര പരിചയപ്പെടുത്തലുകളുടെ പരിഷ്കൃത രീതികൾ അന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ലായിരുന്നു; എങ്കിലും എന്റെ അനുഭവക്കുറവിലും ഇത് പൊങ്ങച്ചമാണെന്ന് എനിക്ക് തോന്നി. സ്വയം ഡോളറിൽ അളക്കുന്നത്, പ്രത്യേകിച്ച് അത്തരമൊരു സദസ്സിൽ, വിചിത്രമായി തോന്നി.

പിന്നീട് ഡോ. രാമണ്ണയുടെ ഊഴമായി. ഇന്ത്യയുടെ ആണവ പദ്ധതിയിലെ തന്റെ മുൻനിര പങ്കിനെക്കുറിച്ചോ, ശാസ്ത്രജ്ഞർക്കിടയിലെ തന്റെ സ്ഥാനത്തെക്കുറിച്ചോ, ഇന്ത്യൻ നേതൃത്വവുമായുള്ള തന്റെ അടുപ്പത്തെക്കുറിച്ചോ അദ്ദേഹത്തിന് പറയാമായിരുന്നു. പകരം, അദ്ദേഹം ശാന്തനായി സദസ്സിനെ നോക്കി പറഞ്ഞു: “ഞാൻ രാജാ രാമണ്ണ. എന്റെ ശമ്പളം മൂവായിരം രൂപയാണ്.”

അത്രമാത്രം. സ്ഥാനപ്പേരില്ല. വിശദീകരണമില്ല. തന്റെ പേരും രൂപയിലുള്ള ഒരു എളിയ ശമ്പളവും മാത്രം — ഇന്ത്യയുടെ ദേശീയ നാണയത്തിൽ, ഐക്യരാഷ്ട്രസഭ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ ഡോളർ കണക്കിന് മുന്നിൽ നിഷ്പ്രഭമായ ഒരു തുക. തുടർന്നുണ്ടായ നിശ്ശബ്ദത അതിശക്തമായിരുന്നു. ആ മേശയ്ക്കരികിലിരുന്ന ചെറുപ്പക്കാരനായ എനിക്ക് അതൊരു മിന്നൽപ്പിണർ പോലെയായിരുന്നു: യഥാർത്ഥ മഹത്വത്തിന് പൊങ്ങച്ചം ആവശ്യമില്ല. ആ നിമിഷം, അധികാരത്തെക്കാളും പണത്തെക്കാളും ആഴമേറിയ ശക്തിയാണ് വിനയം എന്ന് ഞാൻ തിരിച്ചറിഞ്ഞു.

എന്റെ ഉത്സാഹം അംബാസഡർ ശ്രദ്ധിച്ചിരിക്കണം; കാരണം പ്രധാനപ്പെട്ട ഇന്ത്യൻ അതിഥികൾ ജോർദാൻ സന്ദർശിച്ചപ്പോഴെല്ലാം അത്തരം മറ്റ് അത്താഴവിരുന്നുകളിലേക്കും അദ്ദേഹം എന്നെ ക്ഷണിച്ചു. വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, യുഎസ്എഐഡി (USAID) സംഘത്തിന്റെ ഭാഗമായി ഞാൻ അമ്മാനിൽ തിരിച്ചെത്തി, അതേ നയതന്ത്ര വൃത്തങ്ങളിലെ അത്താഴമേശകളിൽ വീണ്ടും ഇരുന്നു. അപ്പോഴേക്കും ഞാൻ പ്രായവും പക്വതയും നേടിയിരുന്നു, അത്തരം കൂടിച്ചേരലുകൾ എങ്ങനെ നടക്കുന്നുവെന്ന് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കിയിരുന്നു. ഉറപ്പോടെ പറയാം: പിന്നീടൊരിക്കലും ആരും തങ്ങളുടെ ശമ്പളത്തിന്റെ ഭാരം കൊണ്ട് സ്വയം പരിചയപ്പെടുത്തുന്നത് ഞാൻ കേട്ടിട്ടില്ല. എന്റെ യൗവനത്തിലെ ആ വിചിത്ര നിമിഷം — ഒരാളുടെ ഡോളറിലുള്ള പൊങ്ങച്ചവും ഡോ. രാമണ്ണയുടെ രൂപയിലുള്ള ശാന്തമായ വിനയവും തമ്മിലുള്ള ഏറ്റുമുട്ടൽ — എന്റെ ജീവിതത്തിലുടനീളം സമാനതകളില്ലാതെ നിലനിൽക്കുന്നു.

വർഷങ്ങൾക്കു ശേഷം, അയമനൂരിലെ തറവാട്ടുവീട്ടിൽ തിരിച്ചെത്തിയപ്പോൾ, ഞാൻ പഠിച്ചത് പ്രാവർത്തികമാക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. ഞാൻ സ്വയം ചിന്തിച്ചു: അംബാസഡർമാരോടും ശാസ്ത്രജ്ഞരോടുമൊപ്പം ഒരു തുല്യനായി ഇരിക്കാൻ എനിക്ക് കഴിഞ്ഞെങ്കിൽ, വീട്ടിൽ എനിക്ക് ചുറ്റും ജോലി ചെയ്യുന്നവർക്ക് അതേ ബഹുമാനം എന്തുകൊണ്ട് നൽകിക്കൂടാ?

ഒരു സന്ധ്യയ്ക്ക്, ഞങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന്റെ അത്താഴമേശയിലേക്ക്, അയൽക്കാരനും വീട്ടുജോലിക്കാരനുമായ എകെയെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കാൻ ക്ഷണിച്ചു. എകെയ്ക്ക് എന്നോട് വലിയ ഇഷ്ടമായിരുന്നു. സത്യത്തിൽ, അക്കാലത്ത് ഞാൻ അദ്ദേഹത്തിന് ഒരു “ഹീറോ” പോലെയായിരുന്നു; എന്നോടുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുമാനം പ്രകടമായിരുന്നു. ആ ബഹുമാനത്തിന് പകരമായി, അദ്ദേഹത്തെ കൂടുതൽ അടുപ്പിക്കാനും — ഒരേ മേശയിൽ ഇരുന്ന് ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നതിന്റെ അന്തസ്സ് അദ്ദേഹത്തിന് നൽകാനും — ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.

പക്ഷേ അദ്ദേഹം നിരസിച്ചു. ഞാൻ എത്ര നിർബന്ധിച്ചിട്ടും, എത്രതവണ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൈപിടിച്ച് “ദയവായി ഞങ്ങളോടൊപ്പം ഇരിക്കൂ, ഞങ്ങളോടൊപ്പം കഴിക്കൂ” എന്ന് പറഞ്ഞിട്ടും, അദ്ദേഹം തലയാട്ടുക മാത്രം ചെയ്തു. “വേണ്ട, വേണ്ട, വേണ്ട, എനിക്ക് പറ്റില്ല.”

അദ്ദേഹത്തിന് എന്നോട് ഇഷ്ടക്കേടുണ്ടായിരുന്നതുകൊണ്ടല്ല. നേരെ മറിച്ചാണ്. അക്കാലത്തെ കേരളത്തിലെ സാംസ്കാരിക കീഴ്‌വഴക്കങ്ങളായിരുന്നു കാരണം. ആ വർഷങ്ങളിൽ, ഒരു വീട്ടുജോലിക്കാരനോ തൊഴിലാളിയോ താൻ സേവിക്കുന്ന കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഒരേ മേശയിൽ ഇരിക്കാറില്ലായിരുന്നു. വിനയവും പാരമ്പര്യവും മൂലം അവർ താഴ്ന്ന ഒരു പീഠത്തിലോ നിലത്തോ ഇരുന്നാണ് ഭക്ഷണം കഴിച്ചിരുന്നത്. അങ്ങനെയായിരുന്നു അന്നത്തെ രീതി.

ഞാൻ നിസ്സഹായനായി. അദ്ദേഹത്തെ ഉയർത്താനും, ഉൾക്കൊള്ളപ്പെടുന്നതായി അദ്ദേഹത്തിന് തോന്നിപ്പിക്കാനും എന്റെ ഹൃദയം ആഗ്രഹിച്ചു. പക്ഷേ അതിരുകളോടും പാരമ്പര്യങ്ങളോടുമുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ സ്വന്തം ആദരവ് അദ്ദേഹത്തെ പിന്തിരിപ്പിച്ചു. എന്റെ ക്ഷണം അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ചില്ല; അതിൽ ഞാൻ വിനയത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപം കണ്ടു.

—

ചിന്താവിചാരം

ഈ രണ്ട് മേശകൾ തമ്മിലുള്ള വൈരുദ്ധ്യം എന്നെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ രൂപപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.

അമ്മാനിലെ അംബാസഡറുടെ മേശയിൽ, ഏറ്റവും പ്രായം കുറഞ്ഞവനും ഏറ്റവും അനുഭവപരിചയം കുറഞ്ഞവനും ഏറ്റവും ചെറിയ ബയോഡാറ്റയുള്ളവനും ഞാനായിരുന്നു. എന്നിട്ടും എന്നെ ഒരു തുല്യനായി ഇരുത്തി, അംഗീകാരത്തിന്റെ അന്തസ്സ് നൽകി. ഡോ. രാമണ്ണയിൽ നിന്ന്, വിനയമാണ് യഥാർത്ഥ മഹത്വത്തിന്റെ കിരീടം എന്ന് ഞാൻ പഠിച്ചു. ഇന്ത്യയുടെ വിധിയുടെ ഗതി മാറ്റിമറിച്ച പ്രവർത്തനങ്ങൾ നടത്തിയ ഒരാൾ സ്വയം സമ്പത്തിലോ സ്ഥാനപ്പേരുകളിലോ അളന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചുരുക്കം വാക്കുകൾ — “എന്റെ ശമ്പളം മൂവായിരം രൂപയാണ്” — പദവിയെക്കുറിച്ചുള്ള ഏതൊരു അവകാശവാദത്തെക്കാളും ഉച്ചത്തിൽ സംസാരിച്ചു.

അയമനൂരിലെ എന്റെ സ്വന്തം മേശയിൽ, ആ പാഠം മുന്നോട്ടു കൊണ്ടുപോകാൻ ഞാൻ ശ്രമിച്ചു. എനിക്ക് ലഭിച്ച അതേ അന്തസ്സ് എകെയ്ക്ക് നൽകാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിച്ചു. പക്ഷേ ആ രാത്രി ഞാൻ മറ്റൊന്നുകൂടി പഠിച്ചു: സമത്വം വെറുതെ വാഗ്ദാനം ചെയ്താൽ പോരാ; അത് സ്വീകരിക്കപ്പെടുകയും വേണം. ചിലപ്പോൾ, സാംസ്കാരിക അതിരുകളുടെ ഭാരം അവ മറികടക്കാനുള്ള ഒരു വ്യക്തിയുടെ ഇച്ഛാശക്തിയെക്കാൾ കനത്തതായിരിക്കും. എകെയ്ക്ക്, എന്റെ മേശയിൽ ഇരിക്കുന്നത് ബഹുമതിയായിട്ടല്ല, മറിച്ച് വിനയത്തിന്റെ ഒരു പവിത്രമായ കീഴ്‌വഴക്കം ലംഘിക്കുന്നതായിട്ടായിരിക്കും അനുഭവപ്പെടുക.

ഡോ. രാമണ്ണയും എകെയും ഇന്ന് ജീവിച്ചിരിപ്പില്ല. പക്ഷേ അവർ ഇന്ന് ഇവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ, അവർ എന്നെ എത്ര ആഴത്തിൽ സ്വാധീനിച്ചുവെന്ന് ഞാൻ ഇരുവരോടും പറയുമായിരുന്നു — ഒരാൾ നേട്ടങ്ങളുടെ കൊടുമുടിയിലെ തന്റെ വിനയത്തിലൂടെ, മറ്റേയാൾ ദൈനംദിന ജീവിതത്തിന്റെ അടിത്തട്ടിലെ തന്റെ വിനയത്തിലൂടെ. അന്തസ്സിന് പല മുഖങ്ങളുണ്ടെന്ന് അവർ ഒരുമിച്ച് എന്നെ പഠിപ്പിച്ചു.

രണ്ട് അത്താഴമേശകൾ. രണ്ട് ലോകങ്ങൾ. ഒരു പാഠം: യഥാർത്ഥ അന്തസ്സ് ഒരിക്കലും നിങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന നാണയത്തെക്കുറിച്ചല്ല, മറിച്ച് നിങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെ ആദരിക്കുന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചാണ്.

പ്രശസ്ത വ്യക്തിയുടെ ഉദ്ധരണി:

“ഞാൻ രാജാ രാമണ്ണ. എന്റെ ശമ്പളം മൂവായിരം രൂപയാണ്.”

                        –ഡോ. രാജാ രാമണ്ണ

ഡോ. മാണി സ്കറിയയുടെ ഉദ്ധരണി

“രണ്ട് അത്താഴമേശകൾ. രണ്ട് ലോകങ്ങൾ. ഒരു പാഠം: യഥാർത്ഥ അന്തസ്സ് ഒരിക്കലും നിങ്ങൾ പ്രഖ്യാപിക്കുന്ന നാണയത്തെക്കുറിച്ചല്ല, മറിച്ച് നിങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെ ആദരിക്കുന്ന രീതിയെക്കുറിച്ചാണ്.”